Xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số

Ảnh Internet.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư và quá trình chuyển đổi số quốc gia, môi trường số ngày càng tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống xã hội. Bên cạnh những tiện ích to lớn mang lại, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, thách thức. Thời gian qua, tình trạng tin giả, thông tin sai sự thật, các luận điệu xuyên tạc, kích động, chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội xuất hiện ngày càng nhiều với thủ đoạn tinh vi. Cùng với đó là các hành vi lừa đảo trực tuyến, đánh cắp dữ liệu cá nhân, phát tán nội dung độc hại, vi phạm pháp luật. Chỉ một hành động chia sẻ thông tin thiếu kiểm chứng, một bình luận cảm tính hay một hình ảnh đăng tải không đúng quy định cũng có thể gây tác động tiêu cực đến cá nhân, đơn vị và hình ảnh của Quân đội.

Đối với Quân chủng PK-KQ - lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vững chắc vùng trời quốc gia, yêu cầu giữ gìn bí mật quân sự, bí mật nhà nước, chấp hành nghiêm kỷ luật phát ngôn và sử dụng mạng xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp thiết trước mắt, mà còn là giải pháp lâu dài nhằm xây dựng ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm cho mỗi quân nhân trong thời đại số.

Bộ Quy tắc được áp dụng đối với toàn bộ sĩ quan, QNCN, HSQ-BS, CN&VCQP; quân nhân dự bị và các lực lượng có liên quan khi thực hiện nhiệm vụ trong Quân chủng. Không chỉ điều chỉnh hành vi trong giờ làm việc, Bộ Quy tắc còn áp dụng đối với việc sử dụng tài khoản cá nhân ngoài giờ làm việc khi có liên quan đến hình ảnh, uy tín của Quân đội và Quân chủng PK-KQ. Điều đó cho thấy trách nhiệm của người quân nhân không chỉ giới hạn trong doanh trại mà luôn gắn liền với mọi hoạt động trên không gian mạng.

Để Bộ Quy tắc đi vào cuộc sống, mỗi cán bộ, chiến sĩ cần quán triệt sâu sắc các nội dung cốt lõi được quy định trong văn bản. Trước hết là nhận thức đầy đủ trách nhiệm của bản thân khi tham gia môi trường số, bởi mỗi bài viết, bình luận, hình ảnh hay đoạn video được đăng tải đều có thể tác động đến nhận thức của cộng đồng. Vì vậy, mọi hành vi trên không gian mạng phải tuyệt đối tuân thủ pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ và kỷ luật Quân đội; đồng thời bảo đảm các chuẩn mực văn hóa, đạo đức và giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”, hình ảnh “Người chiến sĩ PK-KQ ưu tú”.

Bộ Quy tắc đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ bí mật quân sự, bí mật nhà nước. Mọi quân nhân phải thực hiện nghiêm Quy định số 35/QĐ-TTg ngày 11/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành danh mục bí mật nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng. Trong thời đại công nghệ số, các thiết bị thông minh có khả năng ghi hình, ghi âm và truyền tải thông tin với tốc độ rất nhanh. Nếu thiếu cảnh giác, việc vô tình đăng tải hình ảnh doanh trại, trang bị kỹ thuật, hoạt động huấn luyện, vị trí đóng quân hoặc những nội dung liên quan đến nhiệm vụ quân sự có thể dẫn đến nguy cơ lộ, lọt thông tin. Vì vậy, mỗi quân nhân cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, chấp hành nghiêm các quy định về bảo mật, không đăng tải hoặc chia sẻ những nội dung chưa được phép công bố. Điều 7 của Bộ Quy tắc cũng nêu rõ “Chuẩn mực người chiến sĩ PK-KQ trên môi trường số”, gồm “5 có” (có bản lĩnh vững vàng; có trách nhiệm trong phát ngôn; có ý thức bảo mật, an toàn thông tin; có kỹ năng số; có văn hóa ứng xử chuẩn mực) và “5 không” (không để lộ, lọt bí mật quân sự; không phát tán tin giả; không phát ngôn tùy tiện; không vi phạm quy định an toàn thông tin mạng; không sử dụng môi trường số trái với phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, “Người chiến sĩ PK-KQ ưu tú”).

Một điểm đáng chú ý là Bộ Quy tắc khuyến khích cán bộ, chiến sĩ tích cực lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc, của Quân đội và Quân chủng PK-KQ. Những hình ảnh đẹp trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; những câu chuyện cảm động về tình đồng chí, đồng đội; các hoạt động giúp dân phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn hay những tấm gương vượt khó hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đều là những nội dung có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, góp phần tô thắm hình ảnh “Người chiến sĩ PK-KQ ưu tú” trong lòng Nhân dân. Bên cạnh đó, mỗi cán bộ, chiến sĩ cần chủ động tham gia đấu tranh với các thông tin xấu độc trên môi trường số. Khi phát hiện tin giả, thông tin xuyên tạc hoặc các nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cần kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền, chia sẻ thông tin chính thống và góp phần định hướng nhận thức đúng đắn cho cộng đồng.

Bộ Quy tắc cũng yêu cầu các cơ quan báo chí, nghệ thuật trong Quân chủng, nhất là Báo PK-KQ phát huy vai trò nòng cốt trong việc lan tỏa các giá trị tích cực trên không gian mạng. Theo đó, mỗi tác phẩm báo chí không chỉ cung cấp thông tin chính xác, kịp thời mà còn góp phần định hướng dư luận, củng cố niềm tin của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, Quân đội và Quân chủng. Đồng thời, chủ động phát hiện, phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc; cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo và nguy cơ mất an toàn trên môi trường số.

Để Bộ Quy tắc nhanh chóng lan tỏa sâu rộng trong toàn Quân chủng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực. Trước hết, các cơ quan, đơn vị cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến bằng nhiều hình thức phong phú, sinh động như tọa đàm, diễn đàn thanh niên, thi tìm hiểu, sinh hoạt chính trị, xây dựng các video ngắn có trực quan về những quy định cần ghi nhớ. Công tác tuyên truyền cần gắn với các tình huống thực tiễn để bộ đội dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện. Cùng với đó, cần đưa nội dung thực hiện Bộ Quy tắc vào tiêu chí đánh giá thi đua, bình xét khen thưởng hằng năm. Những tập thể, cá nhân có cách làm sáng tạo, hiệu quả cần được biểu dương, nhân rộng; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm nâng cao tính răn đe và giáo dục.

Có thể khẳng định, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số trong Quân chủng PK-KQ có ý nghĩa như một “kim chỉ nam” giúp mỗi cán bộ, chiến sĩ định hướng hành vi, nâng cao trách nhiệm và giữ gìn hình ảnh người quân nhân cách mạng trong thời đại mới. Khi mỗi cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ rằng mỗi lượt chia sẻ, mỗi dòng trạng thái hay mỗi bình luận trên mạng xã hội đều gắn với trách nhiệm của người quân nhân, thì văn hóa số sẽ thực sự trở thành một bộ phận của văn hóa quân sự, góp phần xây dựng Quân chủng PK-KQ “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

NGUYỄN THÀNH TRUNG