Kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống Trung đoàn Tên lửa 285 (12-9-1965 / 12-9-2025)
60 năm giữ trời Tổ quốc
Đầu năm 1965, chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ ở Miền Nam đang đứng trước nguy cơ thất bại hoàn toàn. Để cứu vãn tình thế, tổng thống Mỹ Giôn Xơn đã quyết định mở rộng chiến tranh phá hoại bằng Không quân ra Miền Bắc, nhằm ngăn chặn sự chi viện đối với chiến trường Miền Nam. Trước tình hình đó Quân ủy Trung ương chỉ đạo Quân chủng gấp rút xây dựng lực lượng, hình thành một hệ thống Phòng không hoàn chỉnh gồm cả lưới lửa tầng thấp, tầng trung và tầng cao để bảo vệ hậu phương Miền Bắc. Ngày 12-9-1965, Trung đoàn Tên lửa 285 chính thức được thành lập theo Quyết định số 115/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng, tại khu rừng Yên Thế, xã Phạm Hồng Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Bắc Thái (nay là xã Trại Cau, tỉnh Thái Nguyên). Đây là Trung đoàn Tên lửa thứ 3 của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đại đội 2, Tiểu đoàn 71, Trung đoàn 285 huấn luyện tháo nạp đạn.Cuối năm 1965, Bộ Tư lệnh Quân chủng chính thức giao nhiệm vụ cho Trung đoàn làm nhiệm vụ tăng cường lực lượng bảo vệ các mục tiêu trọng yếu ở Hải Dương và Hải Phòng. Ngày 3-3-1966, Tiểu đoàn 71 được lệnh phối thuộc chiến đấu với Trung đoàn Tên lửa 238 cơ động phục kích đánh địch ở trận địa Bãi Bụa, Hòa Bình (nay thuộc Phú Thọ) đã lập công xuất sắc bằng 2 quả đạn bắn rơi tại chỗ 1 máy bay F-105 của Mỹ. Phát huy chiến thắng trận đầu của Tiểu đoàn 71, hai ngày sau, ngày 5-3-1966, Tiểu đoàn 72 dưới sự chỉ huy trực tiếp của Trung đoàn đã bắn rơi tại chỗ 1 máy bay F-4 tại cửa sông Nam Triệu, từ đó Trung đoàn vinh dự được mang tên “Đoàn Tên lửa Nam Triệu”. Chiến công nối tiếp chiến công, từ ngày 29-4 đến ngày 9-5, các Tiểu đoàn 71, 72, 73 đã chiến đấu kiên cường, bắn rơi 4 máy bay Mỹ, trong đó có 1 chiếc máy bay không người lái trinh sát tầng cao BQM-34A.
Từ năm 1966 đến 1968, tại khu vực Hải Phòng, Trung đoàn đã triển khai nhiều trận địa và tổ chức nhiều trận chiến đấu bảo vệ thành phố Cảng, cơ động lực lượng vào Vĩnh Linh, Quảng Trị chiến đấu, bảo vệ vững chắc tuyến giao thông, giữ vững sự chi viện của Miền Bắc cho Miền Nam đánh Mỹ. Trung đoàn đã bắn rơi 13 máy bay, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Đặc biệt trong chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội, Hải Phòng cuối tháng 12 năm 1972, Trung đoàn đã bắn rơi 8 máy bay, trong đó có 2 chiếc B-52; góp phần cùng quân và dân Miền Bắc làm nên chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” mãi mãi đi vào lịch sử dân tộc như một huyền thoại, buộc Nixon phải ký hiệp định Pari, rút hết quân Mỹ và chư hầu khỏi Việt Nam, tạo đà cho quân và dân cả nước tiến lên giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước.
Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Trung đoàn đã hành quân chiến đấu qua 16 tỉnh, thành trong cả nước, chiến đấu 431 trận, bắn rơi 143 máy bay các loại, trong đó có 2 chiếc B-52, 1 chiếc EB-66, bắt sống nhiều giặc lái. Với những chiến công và thành tích xuất sắc, Trung đoàn, Tiểu đoàn 72, Tiểu đoàn 73 và các đồng chí: Ngô Văn Tác, Đặng Minh Chức, Phạm Văn Chắt, Châu Quang Bút được Đảng, Nhà nước tuyên dương Anh hùng LLVT nhân dân. Trung đoàn được tặng thưởng 61 huân, huy chương các loại trong đó có 3 huân chương Quân công, 1 huân chương Bảo vệ Tổ quốc, 37 huân chương chiến công, 29 cờ thưởng, được Bác Tôn gửi thư khen và tặng lẵng hoa, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến thăm Trung đoàn.
Từ tháng 9-1980, Trung đoàn Tên lửa 285 nằm trong đội hình chiến đấu của Sư đoàn Phòng không 363, được trang bị khí tài hiện đại, bảo vệ vùng trời Đông Bắc Tổ quốc, trực tiếp là bảo vệ thành phố Cảng Hải Phòng. Vinh dự và tự hào là đơn vị anh hùng, lớp lớp cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn tiếp tục phát huy truyền thống, có nhiều biện pháp trong xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”. Nổi bật là, cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, thường xuyên nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, sẵn sàng chiến đấu cao, không để bất ngờ, lỡ thời cơ trong các tình huống trên không. Công tác huấn luyện đạt kết quả tốt; trình độ, năng lực thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ được nâng cao, ngày càng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tham gia hội thi, hội thao do cấp trên tổ chức đều đạt giỏi và có giải cao. Các lần Trung đoàn thực hành cơ động diễn tập và tham gia bắn đạn thật đều tiêu diệt mục tiêu, được Tư lệnh Quân chủng tặng Cờ “Đơn vị bắn giỏi”, Bộ Quốc phòng tặng Cờ “Đơn vị huấn luyện giỏi” 5 năm liền (2007 - 2011) và 12 Cờ “Đơn vị huấn luyện giỏi” từ 2015 - 2024. Ngày 22-5-2025, Trung đoàn vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba.
Năm 2025, Trung đoàn vinh dự tiếp nhận 3 bộ khí tài tên lửa cải tiến và đưa vào trực ban SSCĐ. Công tác xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật của đơn vị có nhiều chuyển biến tiến bộ, tỷ lệ vi phạm kỷ luật giảm, không có vụ việc nghiêm trọng. Bên cạnh đó, Trung đoàn thực hiện tốt công tác hậu cần - kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và nhiệm vụ đột xuất; chú trọng đẩy mạnh thực hiện Phong trào Thi đua “Ngành Hậu cần Quân đội làm theo lời Bác Hồ dạy”.
Phát huy truyền thống anh hùng và những kết quả trong 60 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Tên lửa 285 tiếp tục đoàn kết, khắc phục khó khăn, phấn đấu xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Trung tá LÊ ĐÌNH KHANG - Chính ủy Trung đoàn Tên lửa 285