Người tiểu đoàn trưởng với những trận đánh bắn rơi tại chỗ B-52

Lãnh đạo, chỉ huy Sư đoàn 367, Trung đoàn 261 và các đồng đội chụp ảnh lưu niệm cùng ông Nguyễn Mạnh Hùng tại Lễ trao tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

 “Đánh B-52, điều quan trọng nhất là phải bình tĩnh, quyết đoán và tin tưởng vào kíp chiến đấu (KCĐ)” - ông Hùng chậm rãi nói. Từ ký ức hơn nửa thế kỷ trước, câu chuyện đưa chúng tôi trở về những ngày cuối tháng 12-1972, khi cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời Hà Nội bước vào giai đoạn cam go, ác liệt.

Trước khi bước vào Chiến dịch Phòng không bảo vệ Hà Nội, tháng 12-1972, Tiểu đoàn 93 đã được quán triệt nhiệm vụ, tập trung huấn luyện cách đánh B-52. Sau Hội nghị rút kinh nghiệm chiến đấu của Quân chủng vào cuối tháng 10, đầu tháng 11-1972, cán bộ, trắc thủ, sĩ quan điều khiển được tổ chức luyện tập thường xuyên. Mỗi ngày, KCĐ đều dành thời gian luyện tập xử trí tình huống, rèn luyện thao tác đánh B-52. “Có những hôm nhận được tin B-52 vào đánh Nghệ An, Thanh Hóa, bất kể ngày hay đêm, chúng tôi đều báo động mở máy thu, theo dõi tín hiệu nhiễu trên màn hiện sóng để nhận biết cách đánh của địch” - ông Hùng nhớ lại.

Trong Chiến dịch Phòng không bảo vệ Hà Nội, tháng 12-1972, Tiểu đoàn 93 đã thực hiện nhiều trận đánh xuất sắc. Ông Nguyễn Mạnh Hùng kể: Từ 20 giờ 5 phút đến 20 giờ 10 phút, ngày 20-12, hai tốp gồm 5 chiếc B-52, mang số hiệu 383 và 389, tiến vào khu vực Gia Lâm, Yên Viên. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Mạnh Hùng quyết tâm tiêu diệt tốp 389. Ông hạ lệnh phóng hai quả đạn, điều khiển bằng phương pháp T. Quả đạn thứ nhất vượt qua mục tiêu nhưng không nổ. Khi 3 trắc thủ Trần Thanh Hương, Bùi Văn Tấn, Trần Ngọc Côn cùng báo cáo phát hiện tín hiệu B-52 trên nền nhiễu, ông lập tức lệnh chuyển phương pháp bám sát, đồng thời chỉ thị sĩ quan điều khiển Hoàng Đức Vĩnh phóng bồi quả đạn thứ ba. Hai quả đạn nổ tốt, một chiếc B-52 bị bắn rơi tại chỗ xuống khu vực Yên Thường, Yên Viên. Trắc thủ TZK Hoàng Duy Tân báo cáo máy bay trúng đạn, bốc cháy dữ dội. Thời điểm ấy là 20 giờ 7 phút.

Theo ông Hùng, đây là trận thắng mở đầu cho đêm chiến đấu thứ ba của lực lượng Phòng không Hà Nội. Chiến công không chỉ tiêu diệt một máy bay B-52 mà còn củng cố niềm tin, tiếp thêm sức mạnh cho cán bộ, chiến sĩ sau những đêm chiến đấu căng thẳng. Đặc biệt, Tiểu đoàn 93 đã vận dụng sáng tạo phương pháp bám sát hỗn hợp, đánh tiếp vào mục tiêu B-52 sau khi loạt đạn đầu chưa tiêu diệt được mục tiêu. Sau này, Bộ đội Tên lửa phòng không gọi cách đánh ấy là “đánh bồi, đánh nhồi”. Kinh nghiệm từ trận đánh được các đơn vị Tên lửa trong Quân chủng nghiên cứu, vận dụng hiệu quả, góp phần bắn hạ thêm nhiều máy bay B-52 của địch, làm nên Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”.

Câu chuyện tiếp tục đưa chúng tôi trở về rạng sáng 22-12-1972. Khoảng 2 giờ 50 phút, Tiểu đoàn 93 vào cấp 1. Trên màn hiện sóng xuất hiện nhiều dải nhiễu B-52 từ hướng Tây Nam và Tây Bắc. Đến 3 giờ 35 phút, sau khi báo cáo Trung đoàn, ông Hùng hạ lệnh cho kíp trắc thủ xác định dải nhiễu. Đài 1 phát hiện mục tiêu ở cự ly 53km. Trung đoàn giao Tiểu đoàn 93 phóng đạn. Hai quả tên lửa lần lượt rời bệ. Một quả nổ ở cự ly 22km, quả thứ hai tiếp tục đánh trúng mục tiêu. Chiếc B-52 bốc cháy, rơi xuống khu vực Quỳnh Côi, Quỳnh Phụ, Thái Bình. Đó là trận chiến đấu thứ ba liên tiếp của Tiểu đoàn 93 trong một đêm.

Nhắc lại trận đánh, ông Hùng không nói nhiều về mình mà kể tên từng cán bộ, trắc thủ, sĩ quan điều khiển đã cùng ông làm nên chiến công. Với người chỉ huy năm ấy, mỗi chiến thắng đều là kết quả của sự hiệp đồng chặt chẽ, tinh thần bình tĩnh, quyết đoán và ý chí kiên cường của cả tập thể trước bom đạn quân thù.

Một trận đánh khác mà ông Hùng nhớ rất rõ diễn ra trong đêm 26-12-1972. Lúc 21 giờ 20 phút, Tiểu đoàn vào cấp 1. Trên các hướng Tây Nam, Tây Bắc xuất hiện nhiễu B-52. Đến 22 giờ 24 phút, Trung đoàn giao nhiệm vụ đánh mục tiêu 603. Sau khi xác định đúng mục tiêu, ông hạ quyết tâm phóng hai quả đạn ở cự ly 26km. Quả thứ nhất vượt mục tiêu, quả thứ hai nổ, tiêu diệt mục tiêu ở cự ly 23km. Theo tin trinh sát của Quân chủng, chiếc B-52 rơi tại khu vực Đèo Khế, Tuyên Quang.

Với thành tích xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đặc biệt là chỉ huy KCĐ Tiểu đoàn 93 chiến đấu 19 trận, bắn rơi 4 máy bay Mỹ, trong đó có 3 máy bay B-52 trong Chiến dịch Phòng không bảo vệ Hà Nội, tháng 12-1972, ngày 30-9-2024, ông Nguyễn Mạnh Hùng được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng LLVT nhân dân”.

Năm tháng đã trôi qua, những trận địa tên lửa năm xưa giờ chỉ còn trong ký ức, nhưng câu chuyện về người Anh hùng Nguyễn Mạnh Hùng cùng những trận đánh bắn rơi tại chỗ “Pháo đài bay” B-52 vẫn là bản hùng ca về ý chí, trí tuệ và bản lĩnh của Bộ đội Tên lửa Phòng không. Những chiến công ấy góp phần tô thắm truyền thống chiến đấu anh hùng của Bộ đội PK-KQ, tiếp thêm niềm tự hào và trách nhiệm cho các thế hệ hôm nay.