Chọn đúng thời cơ, bắn rơi F-105D

Trung đoàn Pháo cao xạ 220 là một trong những đơn vị pháo phòng không chủ lực, có bề dày truyền thống chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Tiền thân của Trung đoàn là Trung đoàn 681, từng tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ngày 21-3-1958, thực hiện Nghị quyết của BCH Trung ương Đảng về củng cố quốc phòng và xây dựng Quân đội, Trung đoàn 681 chính thức được đổi tên thành Trung đoàn Pháo cao xạ 220.

Lực lượng pháo cao xạ bảo vệ vùng trời Quân khu 4. Ảnh tư liệu

Giai đoạn 1958-1964, Trung đoàn 220 được giao nhiệm vụ bảo vệ các mục tiêu trọng yếu của Thủ đô Hà Nội như: Cầu Long Biên, Nhà máy điện Yên Phụ, khu vực Ba Đình, Hồ Tây, Hồ Trúc Bạch... Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Trung đoàn tiếp nhận, khôi phục các khẩu pháo cao xạ 100mm do Trung đoàn 280 chuyển giao, đồng thời phục hồi pháo 90mm phục vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu.

Tháng 10-1965, Trung đoàn 220 trở thành đơn vị pháo phòng không 100mm đầu tiên được lệnh cơ động vào khu vực Thọ Xuân (Thanh Hóa) để nghiên cứu, xây dựng và luyện tập các phương án đánh địch. Chấp hành mệnh lệnh, Trung đoàn nhanh chóng tổ chức cơ động lực lượng, vũ khí, khí tài đến vị trí mới, bảo đảm an toàn. Ngay sau khi ổn định đội hình, đơn vị khẩn trương triển khai trận địa, tổ chức huấn luyện, nắm chắc tình hình hoạt động của không quân địch trên địa bàn.

Từ ngày 1-1 đến 7-3-1966, không quân Mỹ tăng cường hoạt động trinh sát cả ngày lẫn đêm tại khu vực Thọ Xuân, Nông trường Sao Vàng, Bái Thượng (Thanh Hóa); đồng thời tổ chức nhiều đợt đánh phá với cường độ cao vào các mục tiêu quân sự, sân bay, cầu phà và trận địa pháo phòng không.

Lúc 8 giờ 55 phút ngày 7-3-1966, vọng quan sát trên núi Nưa phát hiện một tốp máy bay địch bay vào trinh sát khu vực phía Nam trận địa Trung đoàn 220. Đến 9 giờ 41 phút, ra đa Đại đội 2 phát hiện mục tiêu ở độ cao 4.400m, cự ly 19km. Khi máy bay địch vào đến cự ly 18km, độ cao 4.300m, Đại đội trưởng Lê Hoa Thám quyết định sử dụng phần tử bắn do ra đa cung cấp để tiêu diệt mục tiêu. Lúc này, máy bay địch bất ngờ vòng ra cự ly 22km, sau đó tiếp tục bay thẳng vào hướng trận địa Đại đội 2.

Đến 9 giờ 42 phút, khi máy bay địch vào cự ly 15km, độ cao 4.300m, nhận thấy thời cơ thuận lợi, Đại đội trưởng Lê Hoa Thám lập tức hạ lệnh nổ súng. Chỉ bằng một loạt 8 viên đạn pháo 100mm, cán bộ, chiến sĩ Đại đội 2 đã bắn rơi tại chỗ chiếc F-105D bay đầu đội hình. Máy bay địch rơi xuống sông Chu, cách trận địa khoảng 2km.

Chiến công này ghi dấu mốc quan trọng trong lịch sử chiến đấu của Trung đoàn 220, khi lần đầu tiên pháo phòng không 100mm bắn rơi tại chỗ máy bay phản lực F-105D của Mỹ. Đặc biệt, với 8 viên đạn, Đại đội 2 đã lập thành tích xuất sắc về hiệu quả sử dụng đạn, thể hiện trình độ tổ chức chỉ huy, khả năng hiệp đồng và bản lĩnh chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ đơn vị.

Thắng lợi của trận đánh là kết quả của nhiều yếu tố, nổi bật là nghệ thuật lựa chọn chính xác thời cơ nổ súng trên cơ sở nắm chắc hướng bay, độ cao, tốc độ và cự ly mục tiêu. Cùng với đó, lực lượng quan sát đã phát huy tốt vai trò phát hiện, thông báo kịp thời tình hình địch; bộ phận ra đa cung cấp phần tử bắn chính xác, tạo điều kiện để các pháo thủ phát huy hiệu quả hỏa lực, tiêu diệt mục tiêu ngay từ loạt đạn đầu tiên.

Trận đánh ngày 7-3-1966 không chỉ khẳng định hiệu quả chiến đấu của pháo phòng không 100mm mà còn củng cố niềm tin của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 220 vào khả năng làm chủ vũ khí, khí tài và trình độ tác chiến của đơn vị. Phát huy chiến công đó, Trung đoàn tiếp tục lập nhiều thành tích trong chiến đấu bảo vệ bầu trời Hà Nội và các trọng điểm ác liệt như cầu Lai Vu, Hải Dương (nay thuộc TP Hải Phòng), phà Bến Thủy (Nghệ An), góp phần cùng các lực lượng bảo vệ vững chắc vùng trời Tổ quốc.

HẢI ANH (tổng hợp)