Nhà máy A31 chủ động “giải bài toán khó” từ thực tiễn bảo đảm kỹ thuật

Đại tá Phạm Đức Giang - Giám đốc Nhà máy A31 (ngoài cùng bên phải), kiểm tra sản phẩm mô đun, bản mạch tại Nhà công nghệ cao của Nhà máy.

Tổ hợp Tên lửa Phòng không S125-2TM được cải tiến từ khí tài S125M, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Phòng không Quốc gia, thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu của Quân chủng PK-KQ. Tuy nhiên, công tác kiểm tra, sửa chữa trong thời gian qua gặp nhiều khó khăn, trong đó có hệ thống thu, phát lệnh điều khiển Tên lửa do thiếu thiết bị chuyên dụng, chưa mô phỏng đầy đủ tín hiệu ở các cự ly khác nhau nên độ sâu trong việc kiểm soát tham số hệ thống còn hạn chế. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Nhóm nghiên cứu Phòng Kỹ thuật, Nhà máy A31 đã triển khai Sáng kiến “Nghiên cứu thiết kế, chế tạo thiết bị kiểm tra tuyến phát lệnh Đài điều khiển S125-2TM ngoài không gian”.

Thiếu tá Phan Duy Thái - Phó trưởng Phòng Kỹ thuật, Nhà máy A31, Chủ nhiệm Sáng kiến, cho biết: “Điểm nổi bật của thiết bị là khả năng mô phỏng tín hiệu trả lời của Tên lửa với độ trễ và mức tín hiệu thay đổi theo yêu cầu, hỗ trợ kiểm tra hệ thống ở các cự ly khác nhau. Thiết bị được chế tạo trên nền tảng công nghệ số, tích hợp chức năng kiểm tra tự động, hướng dẫn trình tự thao tác và hiển thị trực quan các thông số trên màn hình LCD. Qua đó, góp phần nâng cao độ sâu sửa chữa, kiểm soát tham số, rút ngắn thời gian kiểm tra, phát hiện hỏng hóc, đơn giản hóa quy trình sửa chữa, hiệu chỉnh đài điều khiển S125-2TM tại Nhà máy và các đơn vị. Với tính ứng dụng thiết thực, Sáng kiến đoạt giải Nhất Giải thưởng “Sáng tạo trẻ” cấp Quân chủng PK-KQ và giải Ba Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” trong Quân đội năm 2026”.

Thành công của sáng kiến là kết quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm, xây dựng lực lượng nòng cốt và đổi mới hoạt động NCKH tại Nhà máy A31. Từ năm 2009, Nhà máy đã thành lập Nhóm công nghệ cao, tập hợp những cán bộ, kỹ sư có trình độ chuyên môn, năng lực NCKH, làm lực lượng nòng cốt giải quyết các bài toán kỹ thuật phức tạp. Đặc biệt, năm 2021, việc thành lập Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ, ban hành Quy chế sử dụng quỹ đã góp phần đưa hoạt động NCKH của Nhà máy từng bước đi vào nền nếp, có trọng tâm, trọng điểm. Nhà máy cũng quan tâm đầu tư trang thiết bị công nghệ hiện đại, bổ sung đội ngũ cán bộ, kỹ sư trẻ được đào tạo cơ bản, tạo điều kiện thuận lợi để phát huy năng lực, sức sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ.

Tuy nhiên, hoạt động NCKH tại Nhà máy vẫn đối mặt với nhiều khó khăn khi phần lớn trang bị, khí tài do nước ngoài sản xuất, có kết cấu phức tạp, yêu cầu bảo mật cao; tài liệu được cung cấp chủ yếu phục vụ khai thác, sử dụng, trong khi tài liệu chuyên sâu về sửa chữa, chế tạo còn hạn chế. Bên cạnh đó, nhiều loại khí tài đã qua thời gian dài sử dụng, nguồn cung vật tư, linh kiện thay thế ngày càng khan hiếm, thậm chí một số chủng loại đã ngừng sản xuất…

Trước thực tế đó, Nhà máy chủ động đổi mới phương thức tổ chức NCKH theo hướng thiết thực, hiệu quả, bám sát yêu cầu nhiệm vụ. Theo Thượng tá Nguyễn Văn Ngà - Trưởng Phòng Kỹ thuật, Nhà máy A31, đơn vị chú trọng khảo sát, đánh giá tình trạng kỹ thuật, tần suất hư hỏng của trang bị, khí tài để dự báo những khó khăn trong công tác bảo đảm kỹ thuật, từ đó xác định nội dung nghiên cứu phù hợp. Quá trình lựa chọn, xét duyệt đề tài được thực hiện chặt chẽ, ưu tiên những vấn đề cấp thiết, có tính khả thi và khả năng ứng dụng cao để tập trung nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải. Nhà máy cũng khuyến khích cán bộ, kỹ sư tận dụng nguồn lực sẵn có để nghiên cứu, chế thử, tăng cường phối hợp với các cơ sở nghiên cứu và đơn vị có thế mạnh công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các đề tài.

Từ những giải pháp đó, hoạt động NCKH của Nhà máy từng bước chuyển từ bị động xử lý sự cố sang chủ động dự báo, nghiên cứu trước những vấn đề kỹ thuật có thể phát sinh. Trọng tâm là chuyển từ chế tạo vật tư theo nguyên mẫu sang nghiên cứu thiết kế lại, sản xuất vật tư có tính năng tương đương trên cơ sở ứng dụng linh kiện, công nghệ mới; đi sâu làm chủ các hệ thống máy tính, mô-đun điều khiển tích hợp phần mềm. Hiệu quả của hướng đi này được thể hiện rõ qua khả năng tự chủ xử lý các hỏng hóc kỹ thuật phức tạp. Trước đây, một số mô-đun điều khiển công nghiệp bị hỏng phải thuê hãng xử lý, can thiệp phần mềm để khắc phục hỏng hóc với chi phí lớn, thời gian chờ đợi kéo dài hàng tháng, ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ sửa chữa. Đến nay, Nhà máy đã chủ động nghiên cứu, từng bước làm chủ công nghệ. Có những sự cố phát sinh tại đơn vị được lực lượng kỹ thuật xử lý chỉ trong 1-2 ngày, góp phần nâng cao tính chủ động trong công tác BĐKT.

Đại tá Phạm Đức Giang - Giám đốc Nhà máy A31, khẳng định: “Giai đoạn 2020-2025, Nhà máy triển khai thực hiện 3 nhiệm vụ khoa học công nghệ, 80 đề tài NCKH, 3 sáng kiến cải tiến kỹ thuật các cấp; 19 công trình tiêu biểu tham gia Giải thưởng “Sáng tạo trẻ” cấp Quân chủng đạt 5 giải nhất, 8 giải nhì, 2 giải ba và 2 giải khuyến khích; tham gia Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” trong Quân đội đạt 2 giải nhì, 4 giải ba, 4 giải khuyến khích. Kết quả trên khẳng định hiệu quả thiết thực trong hoạt động nghiên cứu khoa học của Nhà máy những năm qua, nhất là từ khi Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được ban hành, tạo động lực thúc đẩy tinh thần đổi mới, sáng tạo và ứng dụng khoa học, công nghệ vào thực tiễn nhiệm vụ. Với quyết tâm đổi mới và khát vọng phát triển, Nhà máy xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt để nâng cao năng lực sửa chữa, làm chủ công nghệ và các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại. Trong đó, trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; chủ động tiếp cận, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các công nghệ, sản phẩm chiến lược. Đây là nền tảng để Nhà máy tạo bước đột phá, phấn đấu trở thành cơ sở công nghiệp hàng đầu về sửa chữa, sản xuất vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”.